Kiến thức thiết kế website

Dark Web là gì? Bên trong “thế giới ngầm” của Internet thực sự có gì?

Khi nhắc đến Dark Web, nhiều người thường hình dung về một “thế giới Internet ngầm” nơi hacker, tội phạm mạng và các tổ chức bí mật trao đổi thông tin ngoài tầm kiểm soát.

Truyền thông cũng thường sử dụng những cụm từ như “vượt tường lửa”, “truy cập thế giới ngầm”, “chợ đen Internet” hay “mạng lưới bí mật không thể truy vết”.

Nhưng Dark Web thực sự là gì?

Liệu nó có tồn tại như những gì chúng ta thường thấy trên báo chí và phim ảnh?

Câu trả lời là: Có, Dark Web là có thật. Nhưng cách nó hoạt động khác khá nhiều so với hình dung phổ biến.

1. Trước tiên cần phân biệt Surface Web, Deep Web và Dark Web

Internet mà chúng ta sử dụng hàng ngày chỉ là một phần của toàn bộ hệ thống thông tin trực tuyến.

Có thể chia Internet thành ba lớp chính.

Surface Web – phần Internet chúng ta nhìn thấy hàng ngày

Surface Web là những website có thể được các công cụ tìm kiếm như Google hoặc Bing lập chỉ mục.

Ví dụ:

• Website báo chí
• Website doanh nghiệp
• Blog
• Trang thương mại điện tử
• Wikipedia
• Các website công khai

Nếu bạn có thể tìm một trang thông qua Google, rất có thể nó thuộc Surface Web.

Deep Web – phần Internet không được công cụ tìm kiếm lập chỉ mục

Deep Web lớn hơn Surface Web rất nhiều.

Nhưng Deep Web không đồng nghĩa với thế giới tội phạm.

Ví dụ:

• Email cá nhân
• Internet Banking
• Website quản trị doanh nghiệp
• Dữ liệu CRM
• Hồ sơ bệnh viện
• Tài liệu Google Drive riêng tư
• Database nội bộ
• Trang thành viên yêu cầu đăng nhập

Tất cả những nội dung này không xuất hiện trực tiếp trên Google, vì vậy chúng thuộc Deep Web.

Nói cách khác:

Hầu hết chúng ta đều sử dụng Deep Web mỗi ngày mà không nhận ra.

Dark Web – một phần nhỏ của Deep Web

Dark Web là một phần của Internet được thiết kế để tăng tính riêng tư và ẩn danh.

Các website trên Dark Web thường không thể truy cập trực tiếp bằng trình duyệt thông thường như Chrome hoặc Safari.

Một trong những hệ thống phổ biến nhất để truy cập các dịch vụ dạng này là Tor – The Onion Router.

Nhiều website hoạt động trong mạng Tor sử dụng địa chỉ kết thúc bằng:

.onion

2. Tor là gì?

Tor là một mạng lưới được xây dựng nhằm giúp tăng tính riêng tư khi người dùng truy cập Internet.

Thay vì kết nối trực tiếp:

Máy tính → Website

kết nối Tor có thể đi qua nhiều máy trung gian khác nhau trước khi đến đích.

Có thể hình dung đơn giản:

Người dùng → Tor Relay 1 → Tor Relay 2 → Tor Relay 3 → Website

Mỗi nút trung gian chỉ biết một phần của đường truyền.

Ý tưởng chính là hạn chế khả năng một bên duy nhất có thể biết đồng thời:

• Người dùng là ai
• Đang ở đâu
• Đang kết nối tới đâu

Đây cũng là lý do cái tên “Onion Router” xuất hiện.

Dữ liệu được xử lý qua nhiều lớp, tương tự các lớp của một củ hành.

3. Dark Web có phải một website không?

Không.

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.

Không tồn tại một website duy nhất tên là “Dark Web”.

Dark Web giống một hệ sinh thái bao gồm rất nhiều website và dịch vụ khác nhau.

Nó có thể bao gồm:

• Forum
• Blog
• Chat
• Marketplace
• Website chia sẻ tài liệu
• Hệ thống whistleblower
• Website của các tổ chức
• Dịch vụ lưu trữ
• Các cộng đồng riêng tư

Về giao diện, nhiều website Dark Web thậm chí trông rất bình thường.

Một forum Dark Web có thể giống một diễn đàn công nghệ từ những năm 2000.

Một marketplace có thể có:

• Danh mục
• Người bán
• Rating
• Review
• Tài khoản
• Tin nhắn
• Moderator

Nói cách khác, về mặt giao diện, nó không quá khác website thông thường.

4. Tại sao Dark Web thường được gọi là “thế giới ngầm”?

Nguyên nhân chủ yếu đến từ tính ẩn danh.

Một hệ thống giúp bảo vệ danh tính của người dùng cũng có thể bị lợi dụng bởi những người muốn che giấu hoạt động bất hợp pháp.

Dark Web vì vậy từng được sử dụng cho nhiều loại hoạt động tội phạm mạng như:

• Rao bán dữ liệu bị đánh cắp
• Tài khoản bị hack
• Credential bị rò rỉ
• Malware
• Ransomware
• Dữ liệu thẻ thanh toán
• Thông tin cá nhân
• Các marketplace bất hợp pháp
• Dịch vụ tội phạm mạng

Một số nhóm ransomware còn vận hành các website riêng trên Tor để công bố tên nạn nhân hoặc dữ liệu bị đánh cắp.

Những website này thường được gọi là:

Ransomware Leak Sites

5. Nhưng Dark Web không chỉ dành cho tội phạm

Đây là điểm rất quan trọng.

Tor và Dark Web không được tạo ra chỉ để phục vụ hoạt động bất hợp pháp.

Công nghệ ẩn danh cũng có nhiều ứng dụng hợp pháp.

Ví dụ:

• Nhà báo bảo vệ nguồn tin
• Whistleblower gửi tài liệu
• Người sống tại quốc gia có Internet bị kiểm duyệt
• Nhà nghiên cứu an ninh mạng
• Người muốn tăng quyền riêng tư
• Các tổ chức truyền thông cung cấp kênh liên lạc an toàn

Vì vậy:

Dark Web không đồng nghĩa với tội phạm.

Công nghệ là trung lập. Cách con người sử dụng công nghệ mới quyết định mục đích.

6. Nếu tất cả đều ẩn danh, tội phạm tìm thấy nhau bằng cách nào?

Đây là câu hỏi thú vị nhất về Dark Web.

Ẩn danh không có nghĩa là không ai biết một website tồn tại.

Nó có nghĩa là rất khó xác định danh tính thật hoặc vị trí thật của người đứng sau.

Hãy tưởng tượng một câu lạc bộ bí mật.

Bạn có thể biết:

• Tên câu lạc bộ
• Cách liên lạc
• Thành viên sử dụng nickname gì

Nhưng bạn không biết:

• Tên thật
• Địa chỉ nhà
• Công ty đang làm việc
• Server đặt ở đâu

Dark Web cũng tương tự.

Các cộng đồng có thể được tìm thấy thông qua:

• Người giới thiệu
• Link truyền tay
• Forum khác
• Nhóm chat
• Các cộng đồng riêng tư
• Danh bạ dịch vụ Tor
• Những tài khoản sử dụng nickname lâu năm

7. Tội phạm xây dựng niềm tin khi không biết danh tính thật bằng cách nào?

Internet ngầm sử dụng một khái niệm rất quan trọng:

Reputation – danh tiếng.

Ví dụ một tài khoản có nickname:

DarkWolf

Người khác có thể không biết DarkWolf thực sự là ai.

Nhưng họ có thể biết:

• Tài khoản tồn tại từ năm nào
• Đã đăng bao nhiêu bài
• Được thành viên khác đánh giá thế nào
• Có được moderator xác nhận hay không
• Có lịch sử giao dịch lâu dài hay không

Vì vậy một người có thể xây dựng một “danh tính kỹ thuật số” hoàn toàn tách biệt với danh tính ngoài đời.

Đó được gọi là:

Pseudonymous Identity – danh tính bí danh.

Người khác biết bạn là ai trong cộng đồng.

Nhưng không biết bạn là ai ngoài đời thật.

8. Dark Web có giống mạng xã hội không?

Một phần có.

Dark Web có thể tồn tại những cộng đồng có cấu trúc giống:

• Reddit
• Forum
• Telegram
• Discord
• Marketplace

Ví dụ một forum có thể có:

• Moderator
• Member
• Reputation
• Private Message
• Thread
• Marketplace
• Invitation
• Private Section

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở việc thành viên thường sử dụng nickname và cố gắng hạn chế liên kết với danh tính thật.

9. Dark Web marketplace có giống Amazon hay Shopee không?

Về cấu trúc, một số marketplace từng tồn tại trên Dark Web thực sự khá giống các nền tảng thương mại điện tử.

Có thể có:

• Người bán
• Người mua
• Rating
• Review
• Search
• Category
• Support
• Escrow
• Dispute

Điều này xuất phát từ một vấn đề rất cơ bản:

Hai người không biết nhau thì làm sao tin tưởng để giao dịch?

Các marketplace vì vậy tạo ra hệ thống reputation và escrow.

Escrow là cơ chế một bên trung gian tạm giữ khoản thanh toán trước khi giao dịch hoàn tất.

Ý tưởng này hoàn toàn không riêng Dark Web.

Nó cũng được sử dụng trong nhiều nền tảng thương mại hợp pháp.

10. Dark Web có thực sự không thể truy vết?

Không.

Đây là một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất.

Tor giúp tăng tính ẩn danh.

Nhưng:

Ẩn danh không đồng nghĩa với vô hình.

Trong thực tế, nhiều marketplace Dark Web lớn đã bị cơ quan thực thi pháp luật triệt phá.

Một người có thể bị xác định danh tính do nhiều nguyên nhân:

• Cấu hình server sai
• Dùng lại email cũ
• Dùng cùng nickname trên nhiều website
• Để lộ metadata
• Sử dụng tài khoản có liên kết danh tính thật
• Sai sót khi sử dụng cryptocurrency
• Operational Security kém
• Malware
• Điều tra bí mật
• Phân tích blockchain

Trong giới an ninh mạng, người ta thường gọi vấn đề này là:

OPSEC – Operational Security.

Chỉ cần một sai sót nhỏ cũng có thể khiến danh tính ẩn danh bị liên kết với con người thật.

11. Cryptocurrency có phải tiền của Dark Web?

Không.

Bitcoin và cryptocurrency không được tạo ra dành riêng cho Dark Web.

Nhưng cryptocurrency từng trở nên phổ biến trong nhiều marketplace ngầm vì nó cho phép giao dịch xuyên biên giới mà không cần hệ thống ngân hàng truyền thống.

Tuy nhiên một hiểu lầm khác cũng cần được làm rõ:

Bitcoin không hoàn toàn ẩn danh.

Blockchain Bitcoin là một sổ cái công khai.

Mọi giao dịch đều được ghi lại.

Nếu một địa chỉ ví bị liên kết với danh tính thật, các nhà điều tra có thể sử dụng blockchain analysis để lần theo dòng tiền.

Đó là lý do nhiều vụ án cybercrime ngày nay sử dụng phân tích blockchain như một phần của quá trình điều tra.

12. Có phải phải “vượt tường lửa” mới vào được Dark Web?

Không nhất thiết.

Cách diễn đạt này thường xuất hiện trên báo chí nhưng không hoàn toàn chính xác.

Không tồn tại một “bức tường lửa của Dark Web” mà người dùng phải hack để vượt qua.

Vấn đề thực sự là:

Trình duyệt thông thường không biết cách định tuyến tới một số dịch vụ trong mạng Tor.

Vì vậy cần sử dụng phần mềm hỗ trợ giao thức tương ứng.

Tường lửa chỉ trở thành vấn đề trong trường hợp:

• Quốc gia chặn Tor
• ISP hạn chế Tor
• Mạng doanh nghiệp cấm kết nối Tor

Khi đó mới xuất hiện câu chuyện về việc vượt qua kiểm duyệt mạng.

Đây là hai khái niệm khác nhau.

13. Tor Browser trông như thế nào?

Tor Browser thực tế không giống công cụ hacker trong phim.

Giao diện của nó khá giống Firefox.

Người dùng vẫn có:

• Tab
• Thanh địa chỉ
• Back
• Forward
• Reload
• Settings
• Privacy Settings

Điểm khác biệt nằm ở cách kết nối Internet phía sau trình duyệt.

Khi mở một website .onion, giao diện website vẫn hoạt động giống một website thông thường.

Không có màn hình đặc biệt với dòng chữ:

“Welcome to the Dark Web.”

Dark Web chỉ là cách gọi một hệ sinh thái các dịch vụ sử dụng hạ tầng ẩn danh.

14. “Thế giới ngầm Internet” thực tế hoạt động như thế nào?

Có thể hình dung một hệ sinh thái như sau:

Internet công khai

↓

Forum / Social Media / Chat

↓

Nickname / Referral

↓

Private Community

↓

Tor / Dark Web Service

↓

Forum / Marketplace / Leak Site

↓

Reputation / Escrow / Cryptocurrency

↓

Những con người thật ngoài đời

Đây là lý do Dark Web không tồn tại độc lập.

Các cộng đồng ngầm thường sử dụng đồng thời nhiều nền tảng:

• Web thông thường
• Messaging app
• Forum
• Tor
• Cryptocurrency
• Các dịch vụ mã hóa

Dark Web chỉ là một lớp trong toàn bộ hệ sinh thái đó.

15. Điều đáng chú ý nhất về Dark Web

Dark Web cho thấy một vấn đề rất thú vị của Internet:

Con người không cần biết danh tính thật của nhau để xây dựng một xã hội trực tuyến.

Chỉ cần có:

• Một nickname
• Lịch sử hoạt động
• Reputation
• Quy tắc cộng đồng
• Hệ thống xác minh
• Cơ chế giải quyết tranh chấp

Một nền kinh tế hoặc cộng đồng hoàn chỉnh vẫn có thể hình thành.

Đó vừa là sức mạnh, vừa là rủi ro của Internet ẩn danh.

16. Dark Web có nguy hiểm không?

Dark Web chứa nhiều rủi ro hơn môi trường web thông thường.

Có thể gặp:

• Lừa đảo
• Website giả
• Malware
• Phishing
• Nội dung bất hợp pháp
• Dữ liệu đánh cắp
• Những cộng đồng tội phạm mạng
• Các chiến dịch theo dõi hoặc điều tra

Vì vậy Dark Web không phải nơi phù hợp để khám phá một cách tùy tiện chỉ vì tò mò.

Nếu mục đích là nghiên cứu cybersecurity, nguồn tốt hơn thường là:

• Báo cáo threat intelligence
• Nghiên cứu của các hãng bảo mật
• Báo cáo của cơ quan thực thi pháp luật
• Các nghiên cứu học thuật
• Các database về ransomware và cybercrime

Những nguồn này cho phép hiểu hoạt động của thế giới ngầm mà không cần trực tiếp tham gia vào các cộng đồng nguy hiểm.

Kết luận

Dark Web là có thật.

Nhưng nó không phải một “Internet bí mật” nằm hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài.

Nó là một phần của Internet sử dụng các công nghệ nhằm tăng tính ẩn danh và riêng tư.

Trong đó tồn tại cả:

những ứng dụng hợp pháp

và

những hoạt động tội phạm.

Điểm đáng chú ý không phải Dark Web “bí hiểm” đến mức nào.

Mà là cách những cộng đồng hoàn toàn ẩn danh vẫn có thể xây dựng:

danh tính → uy tín → niềm tin → giao dịch → cộng đồng → nền kinh tế.

Và cũng chính tại đây xuất hiện nghịch lý lớn nhất của Dark Web:

Người tham gia muốn đủ công khai để người khác tìm thấy mình, nhưng lại muốn đủ ẩn danh để không ai biết mình thực sự là ai.

Hiểu được nghịch lý này, chúng ta sẽ hiểu gần như toàn bộ cách “thế giới ngầm Internet” vận hành.